صحیفه سجادیه
صحیفه سجادیه کتاب صحیفه سجادیه، مجموعهای از دعاها و مناجات امام چهارم شیعیان، زین العابدین علی بن الحسین است. ویژگیها این کتاب به «انجیل اهل بیت» و «زبور آل محمد» و «اخت القرآن» معروف است. این کتاب اگرچه در موضوع دعا و نیایش است، ولی شامل بسیاری از حقایق علوم و معارف اسلامی و عرفانی، و قوانین و احکام شرعی و مسائل حساس سیاسی و اجتماعی و تربیتی و اخلاقی است که در شکل و قالب دعا امام بدانها اشاره کردهاست صحیفه سجادیه کامله، مجموعهای از ۷۵ دعا و نیایش بودهاست که امام سجاد املا کرده و امام باقر و برادرش زید بن علی آن را در دو نسخه نوشتهاند. زید بن علی نسخهای که در اختیار داشته برای حفاظت از آن به متوکل بن هارون میدهد متوکل بن هارون از اصحاب امام جعفر صادق است و میگوید: «از من ۱۱ دعا ساقط شده و من ۶۴ دعا را روایت میکنم». متوکل مجموعهای را که در اختیار داشته به امام صادق عرضه کرده و با نوشته امام محمد باقر مقابله میکند و هیچ تفاوتی بین آنها نمییابد. او از مجموعه ۷۵ دعای صحیفه، ۶۴ دعا را مینویسد که در مجموعة حاضر تنها ۵۴ دعای آن موجود است. در روایت محمد بن احمد بن مسلم مطهری فقط ۵۴ دعا چنانکه امروزه هم از صحیفه میبینیم موجود است. بنابراین از اصل صحیفه ۲۱ دعا افتادهاست و در حال حاضر آنچه از صحیفه کامله سجادیه باقی ماندهاست، همین ۵۴ دعاست. صحیفه از پر نسخهترین کتابهای حدیثی است. نسخههای خطی این کتاب در ایران بیش از سه هزار نسخهاست اگر چه بسیاری از این نسخ، برگرفته از نسخه مجلسی اول است و بدین سبب این نسخهها تفاوت چندانی با هم ندارند. مجلسی اول تعداد طریق خود به صحیفه را بیش از ۶۵۰ هزار طریق میداند با این حال فصاحت و بلاغت صحیفه حاکی از آن است که نمیتواند کلام غیر معصوم باشد برگی از صحیفه سجادیه
40. وَ اقْبض علي الصِدْقِ نَفْسيَ و اقْطَعْ من الدُّنْيا حاجَتي. (دعاي 54)
دانستنی های صحیفه سجادیه ۱. صحیفه سجادیه از كیست؟ اسناد
.gif)
گلچيني از دعاهاي صحيفة سجاديه
1. الحمدلله علي ماعرَّ فَنا مِن نفسِهِ و اَلْهَمَنا من شُكرِهِ.(دعاي 1)
ستايش مخصوص خداست چرا كه بهرهاي از معرفت خود را به ما ارزاني فرمود و از نعمت شكر خويش به ما الهام فرمود.
خدايا ما را از دوزخ انتقام خويش رهايي بخش. اي آن كسي كه گنجينههاي رحمتاش پايانپذير نيست.
پروردگارا ما را از سختيهاي حوادث عالم كفايت فرما و از شر و آسيب دامهاي شيطان محفوظ دار.
خدايا سلامت دلهاي ما را در ياد عظمت خود قرار ده و آسايش تن و صحت بدن ما را به شكر نعمت و سپاسگزاري خود بدار.
پروردگارا پروندة كردارمان را از حسنات آكنده ساز - و ما را در نزد آن فرشتگان با كردارهاي زشتمان رسوا مكن. -
خدايا هيچ يك از اندامهاي ما را در راه معصيّتت قرار نده.
الهي كار بدي كه به وسيلة آن مستوجب كيفر تو شويم برايمان باقي نگذار.
الهي بر ما منت گذار و بخششت را بر ما آسان فرما، و با گذشت خود ما را از كيفرت رهايي بخش.
خدايا بر زاري و تضرع ما به درگاهت رحم كن، و چون خودمان را به تو سپردهايم، بينيازمان كن.
خدايا پايان آنچه نويسندگان اعمال ما، بر ميشمارند توبة مقبول قرار ده.
پروردگارا روزي كه خبرهاي بندگانت را ميآزمايي، پوششي را كه با آن اعمال ما را پوشاندهاي در برابر ديدگان گواهان برندار.
خدايا تحمل جنايات زشت بر تو گران نميباشد.
خدايا اجابت كنندة دعايم باش و به ندايم نزديك و به تضرع و زاريم مهربان و به صدايم شنوا باش.
اي خدايي كه بيچارگان بياد احسان او فرياد و زاري ميكنند.
اي آرام دلهاي متوحش سرگردان و اي گشايش دلهاي اندوهگين و شكسته.
خدايا از من كه به سوي تو رو آوردهام روي مگردان، و با ميلي كه به سوي تو آوردهام مرا محروم مگردان.
خدايا شيريني آمرزش را به من بچشان، و مرا رها شدة بخشش و آزاد شدة رحمتت قرار بده.
خدايا ايمانم را به كاملترين درجة ايمان برسان و يقينم را بهترين يقين قرار ده.
پروردگارا فرجام نيتم را بهترين نيتها بگردان و عملم را به بهترين اعمال برسان.
خدايا مرا بكاري كه فرداي قيامت از من درخواست ميكني وادار كن.
الهي آنگاه كه عمرم چراگاه شيطان شود، پيش از آنكه دشمني سخت تو به من رو آورد يا خشم تو محكم و پايدار گردد جانم را بگير.
پروردگارا زبانم را به هدايت گويا كن و به قلبم تقوي را الهام فرما، و بر آنچه پاكتر و پسنديدهتر است توفيقم ده.
الهي اگر پشيماني در پيشگاه حضرتت توبه است پس من از همه پيشيمانترم.
خدايا اگر ترك گناه توبه محسوب ميشود پس نخستين توبه كننده منم.
و اگر استغفار سبب ريختن گناهان است پس من در برابرت از استغفار كنندگانم.
خدايا شكر تو را سزاست در خطا پوشيت بعد از علمت، و در گذشتت بعد از آگاهيت.
خدايا چه بسيار از نهيهاي تو را ما مرتكب شديم و چه بسيار از اوامر تو كه ما را بر آنها مطلع كردي تجاوز نموديم.
خدايا چه بسيار گناهاني كه كسب كرديم و چه خطاهايي كه مرتكب شديم.
و تو بر آنها مطلع بودي اما ناظرين ديگر نميديدند، و تو برتر از همة قدرتمندان ،ميتوانستي آنها را اعلان كني.
پس آنچه را از زشتيهاي ما كه پوشانيدهاي و از كمبودها كه پنهان داشتهاي، پندي براي ما قرار ده.
و ميل و شهوت مرا نسبت به هر حرامي درهم بشكن و حرص مرا نسبت به هر گناهي نابود كن.
خدايا ما را از آرزوهاي دراز بازدار و با عمل درست، آرزوهاي ما را كوتاه كن.
پروردگارا مرا بر خوان كرامت خود مهمان كن و به سرچشمههاي رحمتت وارد گردان.
اي آنكه حسنات را ثمر بخش ميسازي تا رشد دهي و از گناهان در ميگذري تا پنهانشان سازي.
خدايا عذاب دائم براي كسي است كه از تو روي برگرداند و يأس ذلتبار از آن كسي است كه از درگاه تو نوميد شود.
پروردگارا مرا در كوتاهي نسبت به حقوقت و تجاوز از حدودت و نافرماني از احكامت مؤاخذه مكن.
خدايا اگر هلاكم سازي چه كسي تواند در كار تو نسبت به بندهات اعتراض و يا دربارة او سؤال كند.
خدايا از اين رو من اسير گرفتاريهايم هستم و در گرو اعمال خويشم.
اي سرور من، با صورت به زمين خوردنم و بر لغزش گامهايم رحم كن.
خدايا ، مرا در حال صدق و راستي بميران و حاجتم به دنيا را قطع كن.
2. صحیفه به چه معناست؟
3. نامهای صحیفه سجادیه كدام است؟
4. صحیفهسجادیه مشتمل بر چه مضامینی است؟
5. سند صحیفه سجادیه تا چه اندازه معتبر است؟
6. چرا به صحیفه سجادیه، «سحیفه كامله سجادیه» گفتهاند؟
7. سند صحیفه سجادیه به چه كسی منتهی میشود؟
8. آیا نسخههای اصلی صحیفه سجادیه بر جای ماندهاند یا خیر؟
9. صحیفهای كه نوه امام سجاد ـ علیهالسلام ـ نقل كرده با صحیفهای كه در نزد امام صادق ـ علیهالسلام ـ بوده چه فرقی دارد؟
10. آیا از امام سجاد ـ علیهالسلام ـ كتاب و نوشته دیگری نیز بر جای مانده است یا خیر؟
11. چرا به صحیفه سجادیه، اخت القران «خواهر قرآن» میگویند؟
12. به چه كتابی اخ القران «برادر قرآن» میگویند؟
13.حضرت امام خمینی ـ قدس سرُّه ـ درباره دعا چه تعبیری را به كار میبرند؟
14. چند ترجمه از ترجمههای صحیفه سجادیه را نام ببرید؟
15. آیا از امام سجاد ـ علیهالسلام ـ دعاهای دیگری نیز نقل شده است؟
16. صحیفه سجادیه مشتمل بر چند دعاست؟
17. دعای اول و دعای آخر صحیفه سجادیه درباره چیست؟
18. اولین و آخرین جمله صحیفه سجادیه درباره چیست؟
19. طولانیترین و كوتاهترین دعای صحیفه سجادیه كدام است؟
20. مناسبتهایی كه در صحیفه سجادیه به آنها اشاره شده است كدامند؟
21. از چند عید اسلامی در صحیفه سخن به میان آمده است؟
22. در صحیفه سجادیه به كدام جنگهای صدر اسلام اشاره شده است؟
23. از فروع دین كدام یك در صحیفه آمده است؟
24. نام چند تن از پیامبران در صحیفه آمده است؟
25. كدام یك از نامهای قرآن در صحیفه آمده است؟
26. كدام یك از نامهای روز قیامت در صحیفه آمده است؟
27. چند نام از نامهای زیبای خدا در صحیفه آمده است؟
28. دعایی كه بیشترین نامهای خدا در آن آمده است كدام است؟
29. در صحیفه چند آیه از آیات قرآنی آمده است؟
30. بیشترین آیات از كدام سوره قرآن آمده است؟
31. دعایی كه بیشترین آیات در آن آمده است كدام است؟
32. در چند دعا ذكر شریف صلوات آمده است؟
33. نام پدر و مادر حضرت سجاد ـ علیهالسلام ـ چیست؟
34. تاریخ تولد و شهادت و مكان تولد و محل دفن امام سجاد ـ علیهالسلام ـ را ذكر كنید؟
35. القاب امام سجاد ـ علیهالسلام ـ را نام ببرید؟
36. زندگانی حضرت سجاد ـ علیهالسلام ـ مقارن با حكومت چه زمامدارانی بوده است؟
37. حضرت سجاد ـ علیهالسلام ـ در زمان حیات چه معصومانی میزیسته است؟
38. حضرت سجاد ـ علیهالسلام ـ به دست چه كسی به شهادت رسید؟
39. زید بن علی (فرزند امام سجاد ـ علیهالسلام ـ ) در چه سالی به شهادت رسید؟
40. امام صادق ـ علیهالسلام ـ درباره یحیی (نوه امام سجاد ـ علیهالسلام ـ و پسر زید) چه فرموده است؟
پاسخها:
1. حضرت سجاد ـ علیهالسلام ـ ؛ امام چهارم.
2. به پارهای از پوست یا كاغذی كه در آن چیزی مینویسند «صحیفه» گفته میشود و چون دعاها را روی صحیفه مینوشتند به خود دعاها نیز صحیفه گفتهاند.
3. «انجیل اهل بیت»، «زبور آل محمد»، «خواهر قرآن» و «صحیفه كامله».
4. مضامین فراوان و متنوعی چون اصول اعتقادی، فضیلتهای اخلاقی، سنّتهای الهی، شرافتهای انسانی، مسائل روانشناختی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و...
5. صحیفه سجادیه دارای عالیترین سندهاست اگر چه بلندی مضامین، شیوایی عبارات و هماهنگی مطالب آن برای صحت انتساب آن به امام سجاد ـ علیهالسلام ـ كافی است.
6. چون در صحیفه سجادیه برای مسائل گوناگون و نیازهای مختلف انسانی دعایی آمده است به آن، «صحیفه كامله» گفتهاند یعنی صحیفهای كه كامل و فراگیر است و به همه ابعاد انسانی پرداخته است. البته «صحیفه فاطمه زهرا ـ علیهاالسلام ـ» و «صحیفه علی ـ علیهالسلام ـ» نیز كامل هستند ولی بدین صفت، مشهور نشدهاند از این جهت این وصف به صحیفه سجادیه مخصوص گردیده است.
7. امام باقر ـ علیهالسلام ـ و برادر شهیدش زید بن علی.
8. نسخهای از صحیفه سجادیه به خط زید بن علی (فرزند امام سجاد ـ علیهالسلام ـ) در كتابخانه واتیكان موجود است. نسخهای هم به خط امام باقر ـ علیهالسلام ـ در نزد امام صادق ـ علیهالسلام ـ محفوظ بوده و محتمل است كه از جمله «مواریث امامت» در نزد امام زمان ـ عًجَلَ الله تعالی فَرَجَهُ الشریف ـ باشد.
9. از یحیی پسر زید (نوه امام سجاد) صحیفهای نقل شده است كه با صحیفهای كه در نزد امام صادق ـ علیهالسلام ـ بوده كاملاً منطبق است.
10. بلی، «رساله حقوق» نیز از امام سجاد ـ علیهالسلام ـ بر جای مانده است. این رساله به بیان پنجاه حق فردی و اجتماعی پرداخته است.
11. چون پس از نهج البلاغه، بهترین كتابی است كه بیانگر معارف بلند و حقایق عمیق قرآنی است.
12. نهج البلاغه حضرت علی ـ علیهالسلام ـ .
13. «قرآن صاعد»؛ ایشان این تعبیر را از استاد خود در علوم و معارف الهی حضرت آیت الله شاه آبادی ـ قدس سرُّه ـ نقل میفرمودند.
14. صحیفه سجادیه ترجمههای متنوعی دارد كه به عنوان نمونه به چند ترجمه بسنده میكنیم:
ـ ترجمه مرحوم مهدی الهی قمشهای
ـ ترجمه مرحوم فیض الاسلام
ـ ترجمه علامه مرحوم میرزا ابوالحسن شعرانی
ـ ترجمه مرحوم صدر بلاغی
ـ ترجمه محمد آیتی
ـ ترجمه سید احمد فهری
ـ ترجمه حسین انصاریان
15. بلی، به عنوان نمونه میتوان «مناجات خمس عشره» امام سجاد ـ علیهالسلام ـ را كه در كتاب مفاتیح الجنان آمده است، نام برد.
16. پنجاه و چهار دعا.
17. دعای اول درباره حمد و سپاس خدا و دعای آخر درباره درخواست دور گردانیدن غم و اندههاست.
18. اولین جمله درباره حمد و ستایش خدا و آخرین جمله درباره صلوات بر محمد ـ صلی الله عَلیهِ وَ اله و سَلَّم ـ و خاندان پاك اوست.
19. طولانیترین دعا، دعای چهل و هفتم است كه در روز عرفه خوانده میشود و كوتاهترین دعا، دعای هجدهم است كه در هنگام رفع گرفتاری و پیشامدها و روا شدن حاجات به جهت تشكر از خداوند خوانده میشود.
20. مناسبتهایی مانند: حج و عمره، جمعه، ماه مبارك رمضان، لیله القدر، عید فطر، عید اَضْحی(قربان)، روز عرفه، هجرت پیامبر ـ صلی الله عَلیهِ وَ اله و سَلَّم ـ فتح مكه، جنگ بدر.
21. از سه عید جمعه، فطر، اَضْحی(قربان).
22. جنگ بدر، فتح مكه.
23.نماز، روزه، زكات، حج، جهاد، امر به معروف و نهی از منكر.
24. نام سه تن؛ حضرت آدم ـ علیهالسلام ـ، حضرت ابراهیم ـ علیهالسلام ـ، حضرت محمد ـصلی الله عَلیهِ وَ اله و سَلَّمـ .
25. كتاب، نور، مُهَیْمن، فرقان، وحی، شفا، میزان، عَلَم نجات و...
26. روز جزا و پاداش (یوم الدین)،روز آشكار شدن نهانها (یوم تُبلی السرائر)، روز فَزَع بزرگ (یوم الفزع الاكبر)، روز حسرت و پشیمانی (یوم الحسره و الندامه)، هنگامه عظیم قیامت (یوم الطّامّه)، روز ملاقات با خدا (یوم التَّلاق) و... .
27. پنجاه و نُه نام.
28. دعای چهل و هفتم كه در روز عرفه خوانده میشود.
29. بیست و یك آیه.
30. سوره بقره.
31. دعای چهل و پنجم كه درباره بدرقه ماه مبارك رمضان است.
32. چهل و شش دعا.
33. پدر بزرگوار ایشان «امام حسین ـ علیهالسلام ـ» و مادر ارجمند ایشان «شهر بانو» دختر یزدگرد است. شهر بانو دختری پاك و عفیف بود. وقتی لشكر اسلام بر پدرش، یزدگرد، پیروز شدند او را در جمع اسیران به مدینه آوردند . سرانجام شهربانو، امام حسین ـ علیهالسلام ـ را به عنوان همسر برگزید این انتخاب بر اساس عنایت حضرت زهرا ـعلیهاالسلامـ بود كه شهربانو پیش از اسارت در خواب دیده بود.
34. حضرت در سال 38 هجری در شهر مدینه متولد و در سال 95 هجری به لقاء الله پیوستند و در قبرستان بقیع مدفون گردیدند.
35. زین العابدین، سید العابدین، زین الصالحین، خاشع، متهجّد، زاهد، عابد، بَكّاء، سجاد و... .
36. عبدالملك و فرزندش ولید.
37. تا دو سالگی در دوران حیات و حكومت جدش حضرت علی ـ علیهالسلام ـ، پس از آن در زمان حیات و امامت امام حسن و امام حسین ـ علیهماالسلام ـ، پس از آن قسمتی از حیات و زندگانی فرزندش امام باقر ـ علیهالسلام ـ و نوهاش امام صادق ـ علیهالسلام ـ را درك كردهاند.
38. ولید بن عبد الملك حضرت را به وسیله «زهر» مسموم و به شهادت رساند.
39. در سال 121 هجری شهید شد و در «كناسه كوفه» به دار آویخته شد.
40. یحیی پسر زید و نوه امام سجاد ـ علیهالسلام ـ، از جمله افرادی است كه صحیفه سجادیه در نزد او بوده است امام صادق ـ علیهالسلام ـ درباره ایشان فرموده است: «رحِمَ الله ُ ابْنَ عَمّی وَ اَلْحَقَهُ بِآبائِهِ وَ اَجْدادِهِ»؛ خدا پسر عمویم را بیامرزد و به پدران و اجدادش ملحق كند.
| قالب وبلاگ : فقط بهاربيست |
LINKDUMP
